همچنان كمرى بر ميان آن چرخ نهاده مثل منطقة البروج و اسامى [ 145 ] چهل و هشت منازل قمر ثبت كرده : اول شرطين و بطين و ثريّا و دبران و هقعه و هنعه و ذراع و نثره و طرف و جبهه و زبره و صرفه و عوا و سماك اعزل و غفر و زبانى و اكليل و قلب و شوله و نعايم و بلده و سعد ذابح و سعد بلع و سعد السعود و سعد الاخبيه و مقدم و مؤخر « 1 » و رشا و بطن الحوت . « 2 » / 124 / و بر بالاى دايرهء قمر خمسهء متحيره زحل و مشترى و عطارد و مريخ و زهره و منسوبات هر روز نوشته ، به هر كوكب كه باشد . و در اندرون رصد تنوره‌اى دو بالاى آدمى از مس ساخته و هر روز پر از آب مىكنند و لنگرى مسين بر زنجيرى بسته بر روى آب آن تنورى است . و در پائين آن تنوره اسطرلاب روئين ساخته و از عضاده و مرى آن آبى از ثقبه بيرون مىآيد و هرچند آب آن تنور كم مىگردد آن لنگر فرومىنشيند و تمام عمل بدان است ، و طاس كوچك چون جام آويخته نشان دقيقه است كه هر دقيقه ميلى بر آن جام خورده مىشود و آوازى مىكند . و در پاى « 3 » چرخ رصد پنجرهء چوبين به معقلى « 4 » چوبين در هم كرده و از آن پنجره اين چنين بيرون مىآيد : مستنبطه صنعة هذه الساعات العبد الفقير الى اللّه الخليل ابى بكر بن محمد خليل « 5 » غفر اللّه له بالخير . و اتمام اين رصد در سال خمس و عشرين « 6 » و سبعمائه [ 146 ] بود . و در جنب مدرسه ، مسجد عالى به كاشى تراشيده و درگاه عالى بر آن نهاده و آن را « بيت الادويه » نام نهاده ، و مقابل مسجد چاه آب سرد و درگاه به كاشى تراشيده ، و بر ساحت درگاه از سه طرف موقوفات مدرسه مسطور كرده ، و كتب‌خانهء عالى سه هزار كتاب در هر فنّ پرداخته .

--> ( 1 ) . در التفهيم بجاى مقدم و مؤخر ، فرع نخستين و فرع دوم است . ( 2 ) . رشا و بطن الحوت دو نام از منزل بيست هشتم قمرست و آوردن هر دو درست نيست ( التفهيم ص 113 ) ، از نقل نسخه بدل اسامى منازل قمر چون خالى از فايده بود صرف نظر شد . در هر سه نسخه اسامى به اشكال مغلوط مضبوط است و از روى التفهيم تصحيح شد . ( 3 ) . مل : پائين . ( 4 ) . مل مفصل . ( 5 ) . ف : خليل اللّه له ، مل : محمد الخليل . ( 6 ) . مل : خمس و عشر .